Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư: Làm quy hoạch, Bộ nào cũng muốn mình quan trọng nhất

Lần thứ 3 đưa ra thảo luận tại phiên họp của Thường vụ Quốc hội, song vẫn còn Bộ có ý kiến "ngược", chưa thống nhất về nội dung của dự luật Chính phủ trình.

Thay mặt Chính phủ đọc tờ trình của Chính phủ, ông Nguyễn Chí Dũng - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư nhấn mạnh, đây là tờ trình mới nhất vừa được thống nhất lại lần cuối, ngay trước phiên họp của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội vài tiếng.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà lại có ý kiến ngược lại. Báo cáo trước cơ quan thường trực của Quốc hội, ông Hà cho rằng dự luật quy hoạch không nêu rõ khái niệm về quy hoạch xây dựng, nhưng nội hàm lại đề cập, nên có mâu thuẫn, chưa rõ ràng.

"Khái niệm không nêu về quy hoạch xây dựng, nhưng trong quy hoạch vùng lại đề cập tới quy hoạch xây dựng vùng, rồi lập quy hoạch. Như vậy là chưa rõ ràng", ông Hà nói.

Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư - ông Nguyễn Chí Dũng cho rằng, trong làm dự Luật quy hoạch bộ nào cũng muốn mình là quan trọng nhất.

Chưa kể, dự luật lần này có đề cập đến việc tích hợp các loại quy hoạch chung, nhưng thực tiễn lâu nay làm quy hoạch tổng thể đã có tích hợp rồi. "Ý tưởng thì tốt nhưng chưa làm rõ cách tích hợp thế nào? Thời hạn tích hợp sẽ diễn ra trong bao lâu...?", ông Hà đánh giá và cho rằng theo kinh nghiệm thì để giải quyết chuyện tích hợp quy hoạch ngành vào vùng phải mất 7-8 năm.

Việc các thành viên Chính phủ vẫn chưa hoàn toàn thống nhất về những quy định tại dự luật quy hoạch không phải lần đầu. Tại 2 phiên họp gần nhất khi dự luật quy hoạch được đưa ra trình xin ý kiến Thường trực Quốc hội thì đều cũng nhận được những ý kiến chưa "xuôi" từ phía các Bộ.

Đáp lại quan điểm của Bộ trưởng Phạm Hồng Hà, ông Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh đây là một cuộc cải cách, thay đổi lớn, sẽ giải quyết những bất cập của đất nước từ trước đến nay như chồng chéo, cục bộ, lợi ích nhóm.

"Bộ nào cũng muốn mình quan trọng nhất và phải có trước, đi trước. Còn chúng tôi quan niệm, định hướng phát triển phải có trước, dẫn dắt tất cả, để không chồng chéo", Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư nhấn mạnh.

Trước thực tế Bộ Xây dựng muốn giữ lại quy hoạch xây dựng, ông Dũng tổng kết trong hơn 30 cuộc hội thảo được tổ chức 7 năm qua thì các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực xây dựng, đất đai đều đồng tình phải thay đổi. Do đó, ông mong muốn "Quốc hội phân minh và quyết định, chứ không thể nghe số ít đi ngược lại xu thế khách quan và lợi ích đất nước. Như thế là không chấp nhận được vì dân chủ nhưng phải có tập trung".

Dưới góc độ cơ quan thẩm tra Luật quy hoạch, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho rằng nếu cứ thay đổi phương án và các thành viên Chính phủ không đồng thuận như vậy thì rất khó cho cơ quan thẩm tra.

Theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội - ông Nguyễn Đức Kiên, nếu Chính phủ vẫn chưa thống nhất thì có 2 lựa chọn: Một là Chính phủ xin rút luật về thống nhất cao thì trình xin ý kiến; còn nếu không thì biểu quyết theo hướng thiểu số phục tùng đa số.

Trước những ý kiến trái ngược nhau, Phó chủ tịch Quốc hội - Phùng Quốc Hiển giao Uỷ ban Kinh tế nghiên cứu, phối với cơ quan của Chính phủ, Uỷ ban Pháp luật tiếp thu, giải trình. Những vấn đề còn ý kiến khác nhau sẽ đưa ra xin ý kiến tại Đại hội Đại biểu Quốc hội chuyên trách vào tháng 4 tới.

Tổng giám đốc Ngân hàng Thế giới cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam

Tổng giám đốc điều hành Ngân hàng Thế giới (WB) - bà Kristalina Georgieva ấn tượng với tốc độ tăng trưởng của Việt Nam và muốn mỗi đồng đôla của WB sẽ phát huy tối đa hiệu quả tại đây.

Trong buổi họp báo chiều 23/3, bà Kristalina Georgieva đã khen ngợi sự tiến bộ của Việt Nam trong những năm qua, cả về tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo. Bà cho biết WB "rất vinh dự là đối tác của Việt Nam" trong quá trình này.

Để duy trì tốc độ tăng trưởng, bà cho biết Việt Nam cần đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, tăng cải cách và tăng năng suất lao động. Chính phủ sẽ phải cải cách doanh nghiệp nhà nước, ngành tài chính ngân hàng và chính sách thuế, đồng thời tăng thu ngân sách, đầu tư cho kinh tế tư nhân, nâng cao giáo dục và ứng phó biến đổi khí hậu.

Tổng giám đốc điều hành Ngân hàng Thế giới (WB) - bà Kristalina Georgieva. Ảnh: AFP

Đề cập đến việc WB đang xem xét hỗ trợ EVN vay vốn không cần Chính phủ bảo lãnh, bà cho biết còn quá sớm để nói WB sẽ làm gì. Tuy nhiên, bà khẳng định cơ quan này có nhiều lựa chọn để hợp tác và hỗ trợ EVN, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo. Họ có thể bảo lãnh rủi ro một phần, giúp tăng tín nhiệm cho EVN để vay được lãi suất thấp nhất có thể.

Trong khi đó, để cải thiện môi trường kinh doanh, bà cho rằng Việt Nam cần quan tâm đến những nhân tố giúp nhà đầu tư dễ dự báo về môi trường pháp lý, chính sách. Bà nhận xét môi trường kinh doanh tại Việt Nam đã cải thiện đáng kể thời gian gần đây và cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong quá trình này.

Người đứng đầu WB cũng ấn tượng với tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 6% của Việt Nam, trong bối cảnh toàn cầu tăng trưởng chậm và tình hình khó đoán. Tuy nhiên, bà lưu ý rằng các động lực tăng trưởng truyền thống, như lao động giá rẻ hay xuất khẩu sẽ không thể tồn tại mãi. Vì vậy, Việt Nam cần tạo nền móng để tìm ra động lực mới, thông qua các biện pháp như cải cách hay đào tạo kỹ năng mới cho lao động.

Trả lời câu hỏi về quản lý nợ công tại Việt Nam, bà Georgieva cho biết việc quản lý tài khóa thận trọng là điều cần thiết để tăng trưởng bền vững. Và việc Chính phủ đưa ra một mức trần nợ công để kiểm soát là điều tốt.

Bà khẳng định WB luôn xem xét các hoạt động của mình để tìm cách thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm ở Việt Nam. Mục tiêu của họ là từng đồng đôla hỗ trợ sẽ phát huy hiệu quả tối đa.  

Thanh lý hơn 760 xe công với giá bình quân hơn 46 triệu đồng

Trong hơn một năm, cơ quan quản lý thu về hơn 35 tỷ đồng từ việc thanh lý 761 chiếc ôtô công đã qua sử dụng, theo đại diện Bộ Tài chính. 

Tại cuộc họp báo chuyên đề định hướng sửa đổi, bổ sung chính sách với ô tô công do Bộ Tài chính tổ chức ngày 8/3, ông Trần Đức Thắng - Cục trưởng Cục Quản lý Công sản, từ cuối năm 2015 (thời điểm Quyết định số 32/2015 về sắp xếp, quản lý xe công có hiệu lực) đến nay, cơ quan quản lý đã thực hiện thanh lý 1.105 ôtô. Theo báo cáo của các đơn vị, số tiền thu được của 761 xe là 35,15 tỷ đồng. Như vậy, giá bình quân của mỗi chiếc xe khi thanh lý vào khoảng 46,12 triệu đồng.   

Giải thích về mức giá bán nói trên, theo ông Thắng, một số chiếc xe bán thanh lý giá thấp do được sản xuất từ lâu. Ông cũng cho biết, việc đấu giá của các đơn vị đều phải thực hiện công khai qua các bước như đăng thông tin bao nhiêu số báo, bao nhiêu ngày, đăng tải trên công thông tin điện tử..... Vì thế, nếu đơn vị nào thực hiện không đúng các quy định nói trên thì sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.  

Xe công thanh lý có giá trung bình chỉ hơn 46 triệu đồng mỗi chiếc. Ảnh: Báo Đất Việt

Cục trưởng Cục Quản lý Công sản cũng cho biết, tính đến ngày 31/12/2016, tổng số xe công của cả nước là 34.241 chiếc, trong đó có 3 nhóm gồm xe chức danh 864, công tác chung 17.047 chiếc và chuyên dùng 16.330 chiếc. Ông cũng cho biết, hiện vẫn còn 2.000 chiếc xe dư thừa cần thanh lý.

Tại cuộc họp, đại diện Bộ Tài chính cũng nêu những điểm đáng chú ý tại dự thảo Quyết định về quy định tiêu chuẩn, định mức và chế độ quản lý, sử dụng xe ôtô trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước. Trong đó, Bộ Tài chính đã đề xuất thực hiện hình thức khoán kinh phí từ nơi ở đến nơi làm việc đối với các chức danh có hệ số phụ cấp chức vụ từ 1,25 trở lên.

Cơ quan soạn thảo cũng đưa ra 2 phương án nguyên tắc xác định mức khoán kinh phí xe công. Một là đưa chi phí sử dụng xe vào thu nhập với mức 6,5 triệu đồng mỗi tháng. Mức khoán này được điều chỉnh khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng hoặc giảm trên 20%.

Phương án 2, mức khoán kinh phí xác định trên cơ sở đơn giá và khoảng cách thực tế đưa đón từ nhà đến cơ quan, khoảng cách đi công tác. Đơn giá khoán là 16.000 đồng một km, được điều chỉnh khi chỉ số CPI tăng hoặc giảm trên 20%. 

Giải thích về con số đề xuất 6,5 triệu đồng tiền khoán xe công cho các chức danh, ông Thắng cho biết, mức này dựa trên việc kiểm chứng thực tiễn thực hiện tại Bộ Tài chính thời gian vừa qua. Theo đó, người nhận khoán cao gần 10 triệu đồng và thấp hơn 3 triệu đồng mỗi tháng. Trước một số ý kiến cho rằng mức 16.000 đồng một km quá cao, ông Thắng cho rằng nếu để ở mức 12.000 đồng mỗi km như giá taxi hiện tại thì sang năm, khi giá xăng, dầu lên cao lại phải sửa đổi. 

Tuy nhiên, đại diện Bộ Tài chính cũng khẳng định, những con số đề xuất nói trên cần nghiên cứu thêm và xin ý kiến của nhiều Bộ, ngành nhưng ông Thắng nhấn mạnh mức khoán này mặc dù cao hơn taxi hiện tại nhưng cũng phải tính theo tiêu chuẩn xe các lãnh đạo sử dụng. Mức tiêu chuẩn này dao động trong khoảng 720 triệu đồng tới khoảng một tỷ đồng.

Người Nhật giàu vì làm công nghiệp, Việt Nam giàu nhờ bất động sản

Thực tế này lý giải một phần nguyên nhân khiến công nghiệp Việt Nam "mãi không lớn", còn nền kinh tế nguy cơ vào thời kỳ "hậu công nghiệp" dù GDP mới bằng 1/10 những nước như Hàn Quốc, Nhật Bản.

Thực tế nêu trên được Giáo sư Trần Văn Thọ - Đại học Waseda (Nhật Bản) chia sẻ tại hội thảo "Chính sách công nghiệp quốc gia tới năm 2025, tầm nhìn 2035" do Ban Kinh tế Trung ương tổ chức ngày 10/3.

Trong lịch sử, nước Anh với đầu máy hơi nước được xem là thế hệ nước công nghiệp hóa đầu tiên. Kế đến là Mỹ. Nhật Bản xếp ở thế hệ công nghiệp hóa thứ 3. Thế hệ thứ 4 được biết tới là Hàn Quốc, Singapore. Thế hệ gần đây nhất là những nước như Thái Lan, Malaysia và Trung Quốc. Do phát triển chậm hơn, Việt Nam được xếp ở thế hệ công nghiệp hóa thứ 6.

Cho rằng Việt Nam đang được xếp vào thế hệ nước công nghiệp hoá thứ 6 song lại chưa tận dụng được lợi thế của người đi sau, Giáo sư Thọ cho rằng nguyên nhân chủ yếu dẫn đến suy giảm nội lực của nền kinh tế là năng lực quản trị Nhà nước, chính sách chậm cải thiện, không được thực thi đầy đủ...

Ở những quốc gia đã phát triển công nghiệp thành công như Nhật Bản, Hàn Quốc..., thời kỳ hậu công nghiệp hóa chỉ đến khi thu nhập bình quân (GDP tính theo đầu người) đạt ngưỡng 30.000 USD. Trong khi đó, hiện Việt Nam có mức GDP bình quân 3.000 USD song đã ngấp nghé rơi vào nhóm "hậu công nghiệp hoá đến sớm". Đường đi của dòng vốn trong nền kinh tế vì thế sẽ bị ảnh hưởng, thay vì "chảy" vào lĩnh vực sản xuất thì lại được rót vào bất động sản, thương mại...

Dẫn chứng kinh nghiệm của Nhật Bản, ông Thọ cho hay 8/10 người giàu tại đây thành công nhờ đầu tư vào sản xuất công nghiệp, chứ không chỉ dựa vào bất động sản. "Tiếc rằng ở Việt Nam, xu hướng này lại đang diễn ra ngược lại. Bất động sản luôn nằm trong những lĩnh vực thu hút nhiều nhất nguồn lực đầu tư trong, ngoài nước gần chục năm qua", vị chuyên gia này nhận xét.

Là nước đi sau nhưng Việt Nam lại ít tận dụng được lợi thế trong quá trình công nghiệp hóa. Ảnh minh họa: AFP

Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch & Đầu tư), kinh doanh bất động sản thu hút 297,4 triệu USD, chiếm 21,2% tổng vốn FDI tháng 1/2017) và bằng khoảng 25% con số của cả năm 2016.

“Nếu chỉ có bất động sản, thương mại không thôi thì Việt Nam không thể có ngành công nghiệp thành công như mong muốn”, ông Thọ nói và cho rằng với một quốc gia sắp đạt ngưỡng 100 triệu dân thì không còn cách nào khác, Việt Nam phải đẩy mạnh công nghiệp hoá theo chiều rộng và chiều sâu để cưỡng lại quá trình hậu công nghiệp hoá đang tới quá sớm.

Chia sẻ ý kiến này, Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh (Chương trình giảng dạy Kinh tế Fulbright) cho rằng Việt Nam không nên theo đuổi chính sách ưu tiên một số sản phẩm công nghiệp cá biệt như hiện nay. Thay vào đó, Chính phủ nên thực thi chính sách ưu tiên lĩnh vực, năng lực phù hợp với mục tiêu và chiến lược phát triển dài hạn của đất nước. "Có rất nhiều danh mục mơ ước nhưng không dựa vào thực tế, bối cảnh hiện tại thì thất bại. Nếu anh xứng đáng thì mới được ưu tiên. Chính phủ không thể hỗ trợ bằng bất cứ giá nào", ông Tự Anh nhấn mạnh.

Bài học từ những chính sách trước đây một lần nữa được vị chuyên gia này nêu lại khi dẫn kết quả cuộc nghiên cứu về sản phẩm của Intel mà Fulbirght tiến hành vừa qua. Theo đó, hiện chưa có nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 cho đại gia công nghệ này đến từ Việt Nam. Các đối tác nội địa, nếu có, mới chỉ cung ứng được những chi tiết lặt vặt như giá đỡ, bao bì... Thực tế, tỷ lệ đóng góp nội địa hoá trong chuỗi cung ứng sản phẩm cho Intel chỉ 3%. Con số này là 8% với sản phẩm điện thoại di động của Samsung. 

Chuyên gia này cho rằng đằng sau con chip điện tử của Intel mỗi năm xuất khẩu 4 tỷ USD, điện thoại của Samsung 40 tỷ USD (khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam), giá trị đóng góp của công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn chỉ nằm ở gia công, lắp ráp. Đây chính là hệ quả của quá trình bảo hộ công nghiệp trước đây. 

"Ngành công nghiệp non trẻ chưa bao giờ lớn nhờ bảo hộ. Sau bao nhiêu năm bảo hộ, ngành thép chúng ta vẫn phải nhập thép. Giá thép vẫn cao hơn Trung Quốc”, ông Tự Anh nêu nghịch lý.

Nhìn lại giai đoạn phát triển công nghiệp vừa qua, Trưởng ban Kinh tế Trung ương - Nguyễn Văn Bình cũng nhận xét Việt Nam còn quá phụ thuộc vào các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), trong khi sự liên kết với các doanh nghiệp trong nước còn thiếu chặt chẽ, tỷ lệ nội địa hóa của doanh nghiệp FDI thấp. Không những thế, chất lượng lao động ngành công nghiệp thiếu sự gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu thị trường lao động sản xuất công nghiệp. Chưa kể, liên kết vùng trong phát triển công nghiệp còn thiếu chặt chẽ...

Trên cơ sở kinh nghiệm của các quốc gia phát triển thành công công nghiệp ưu tiên, Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh góp ý việc lựa chọn sản phẩm công nghiệp ưu tiên phải thực tế dựa trên thực lực công nghệ quốc gia và bối cảnh thị trường thế giới. Ngoài ra chính sách công nghiệp ưu tiên phải được tích hợp một cách chặt chẽ với chiến lược xuất khẩu, kỷ luật thời gian... 

"Con đường để Việt Nam phát triển được nền công nghiệp quốc gia không phải là trông chờ vào bảo hộ, mà phải nhờ vào lợi thế so sánh, thành công qua cạnh tranh", ông Tự Anh nói thêm.